Μουσεία

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Παλαιόπολης Άνδρου είναι αφιερωμένο στις αρχαιότητες της ευρύτερης ομώνυμης περιοχής από την Αγία Ελεούσα μέχρι και τον Κόλυμπο, με ιδιαίτερη έμφαση στην κλασική πόλη της Άνδρου, που αποτέλεσε για δώδεκα αιώνες (6ος αι. π.Χ.- 6ος αι. μ.Χ.), μέχρι τις επιδρομές των Αράβων, την πρωτεύουσα του νησιού. Εκτίθενται ποικίλα ευρήματα που καλύπτουν μεγάλο χρονολογικό φάσμα (4η χιλ.π.Χ. – 6ος αι.π.Χ.), ώστε η παρουσίαση να είναι διαχρονική και όσο το δυνατόν σφαιρική. Προέρχονται από ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες και περισυλλογές όπως και από παραδόσεις πολιτών από την ευρύτερη περιοχή της Παλαιόπολης. Λίγα σημαντικά ευρήματα από άλλες αρχαιολογικές θέσεις ιστορικών χρόνων (Φελλός, Άγιος Πέτρος) δίνουν τη δυνατότητα να συνεχισθεί η αρχαία πόλη της Άνδρου με το υπόλοιπο νησί.

Τα εκθέματα πλαισιώνονται από αναλυτικό εποπτικό υλικό με δίγλωσσο κείμενο (ελληνικά και αγγλικά), φωτογραφίες και σχέδια. Η έκθεση αναπτύσσεται σε τρεις κύριες θεματικές ενότητες, τα ποικίλα ευρήματα (Αίθουσα Α), τα γλυπτά (Αίθουσα Β) και τις επιγραφές (Αίθουσα Γ), ενώ στο χώρο της εισόδου υπάρχει πληροφοριακό υλικό σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή για τις σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις και τα μνημεία της Άνδρου από την 4η χιλ.π.Χ. μέχρι την Ύστερη Αρχαιότητα. Στα ποικίλα ευρήματα περιλαμβάνονται αγγεία, εργαλεία, κοσμήματα, σφόνδυλοι, υφαντικά βάρη, ειδώλια, αγαλματίδια, νομίσματα κ.ά. Λίγα χρονολογούνται στη Νεολιθική και Πρώιμη Εποχή του Χαλκού υποδηλώνοντας την ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή ήδη από την 4η και 3η χιλ.π..Χ.

Τα υπόλοιπα είναι των ιστορικών χρόνων, ορισμένα της Γεωμετρικής και Αρχαϊκής Εποχής (9ος -6ος αι.π.Χ.,) , τα περισσότερα όμως της Κλασικής Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής Εποχής, που αντιστοιχούν στην περίοδο ίδρυσης, ανάπτυξης και παρακμής της αρχαίας πόλεως της Άνδρου (6ος αι.π.Χ. – 3ος αι.π.Χ.). Λίγα νομίσματα της Πρωτοβυζαντινής περιόδου δείχνουν τη συνέχιση της ζωής μέχρι και το τέλος του 6ου /αρχές του 7ου αι., οπότε και εγκαταλείπεται η πόλη. Η έκθεση των γλυπτών περιλαμβάνει ολόγλυφα και ανάγλυφα έργα, καθώς και δύο εκμαγεία έργων του Αρχαιολογικού Μουσείου Άνδρου (κούρος, άγαλμα της Αρτέμιδος), που χρονολογούνται από τον 6ο αι.π.Χ. μέχρι και τον 3ο αι. μ.Χ. Ξεχωρίζουν αρχαϊκό ακρωτήριο με τον Πήγασο και τον Βελλερεφόντη (τέλος 6ου αι.π.Χ.), επιτάφιο άγαλμα λέοντα (4ος αι.π.Χ.), υπερφυσικό άγαλμα «Νίκης» (1ος αι. π.Χ.) και τμήμα ανάγλυφης σαρκοφάγου με παράσταση ερωτιδέα (3ος αι.μ.Χ.).

Οι επιγραφές που χρονολογούνται από τον 5ο π.Χ. έως τον 3ο αι. μ.Χ. αποτελούν την κυριότερη πηγή πληροφοριών για την οργάνωση της πόλεως της Άνδρου, για τα δημόσια οικοδομήματα και τα ιερά, για τους επιφανείς πολίτες που τιμώνται από την πολιτεία, για τους εφήβους που χαράσσουν το όνομά τους χάριν της αθανασίας, αλλά και για τους απλούς κατοίκους που μνημονεύουν το όνομά τους σε επιτάφιες στήλες ή μνημεία. Ξεχωρίζουν ψήφισμα προς τιμήν Ανδρίου αθλητή που νίκησε στα Ίσθμια και ενεπίγραφη πλάκα με ύμνο προς την θεά Ίσιδα.